Ung thư vú là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ. Điều đáng nói là bệnh không phải lúc nào cũng biểu hiện rầm rộ ngay từ đầu. Có người phát hiện vì sờ thấy khối u, có người lại chỉ nhận ra qua một thay đổi rất nhỏ ở núm vú, da vùng ngực hoặc hình dáng bầu ngực. Cũng có trường hợp ung thư vú giai đoạn sớm gần như không gây triệu chứng rõ ràng.

Chính vì vậy, hiểu đúng về những dấu hiệu cảnh báo, biết cách theo dõi những thay đổi bất thường của cơ thể và đi khám kịp thời là điều rất quan trọng. Việc phát hiện sớm có thể giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng.

Ung thư vú là gì?

Ung thư vú xảy ra khi các tế bào tại mô vú phát triển bất thường và mất kiểm soát. Theo thời gian, các tế bào này có thể tạo thành khối u, xâm lấn mô xung quanh hoặc lan sang những cơ quan khác nếu không được phát hiện và điều trị sớm.

Bệnh có thể gặp ở nhiều độ tuổi khác nhau, nhưng nguy cơ thường tăng lên theo tuổi. Dù phụ nữ là nhóm mắc bệnh phổ biến nhất, nam giới vẫn có thể bị ung thư vú, dù hiếm hơn nhiều.

Dấu hiệu ung thư vú thường gặp

Không phải ai bị ung thư vú cũng có biểu hiện giống nhau. Tuy nhiên, dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo phổ biến mà chị em không nên chủ quan.

1. Xuất hiện khối u hoặc vùng dày lên ở ngực

Đây là dấu hiệu được nhắc đến nhiều nhất. Khối u có thể nằm ở một bên ngực, cũng có thể xuất hiện ở gần nách. Một số khối u có cảm giác cứng, ranh giới không rõ, ít di động; nhưng cũng có trường hợp khối bất thường mềm hơn hoặc không quá rõ rệt.

Điều quan trọng là nếu bạn sờ thấy một vùng mô vú dày lên khác thường, hoặc cảm giác một bên ngực có gì đó “không giống bình thường”, bạn nên đi kiểm tra càng sớm càng tốt.

2. Thay đổi hình dạng hoặc kích thước bầu ngực

Nếu một bên ngực đột nhiên to hơn, xệ hơn, biến dạng hoặc không còn cân đối như trước mà không liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, tăng cân, mang thai hay cho con bú, đây có thể là dấu hiệu cần lưu ý.

Nhiều người bỏ qua thay đổi này vì nghĩ chỉ là biến đổi tự nhiên, nhưng trên thực tế, đó đôi khi là biểu hiện sớm của tổn thương trong mô vú.

3. Da vùng ngực nhăn, lõm hoặc sần như vỏ cam

Khi ung thư ảnh hưởng đến cấu trúc mô bên dưới, bề mặt da có thể bị kéo lõm xuống, nhăn nheo hoặc trở nên sần sùi như vỏ cam. Đây là một dấu hiệu khá điển hình nhưng dễ bị bỏ sót nếu không quan sát kỹ.

Nếu bạn thấy da vùng ngực bỗng nhiên khác thường, không mịn như trước, có chỗ co kéo hoặc lún xuống, đừng nên chần chừ.

4. Núm vú thay đổi bất thường

Một số thay đổi ở núm vú có thể liên quan đến ung thư vú, chẳng hạn như:

• Núm vú bị tụt vào trong dù trước đây bình thường
• Núm vú lệch hướng rõ rệt
• Núm vú dày lên hoặc biến dạng
• Da quanh núm vú bong tróc, đỏ rát, đóng vảy

Những thay đổi này không phải lúc nào cũng là ung thư, nhưng nếu xuất hiện mới và kéo dài, bạn nên đi khám.

5. Tiết dịch bất thường ở núm vú

Nếu núm vú tiết dịch mà bạn không mang thai, không cho con bú, đặc biệt khi dịch có màu vàng, nâu, lẫn máu hoặc chỉ chảy ở một bên, đó là dấu hiệu cần được kiểm tra.

Nhiều người thường nghĩ dịch tiết ở núm vú là chuyện nhỏ, nhưng đây là một trong những biểu hiện không nên xem nhẹ.

6. Đau khu trú ở ngực hoặc núm vú

Đau ngực khá thường gặp và phần lớn không phải do ung thư. Tuy nhiên, nếu bạn bị đau dai dẳng ở một vị trí cố định, đau không liên quan đến chu kỳ kinh hoặc kèm theo các bất thường khác như sờ thấy cục, thay đổi da hay núm vú, bạn nên đi khám.

7. Nổi hạch ở nách hoặc vùng quanh xương đòn

Ung thư vú có thể biểu hiện bằng hạch sưng ở nách, đôi khi xuất hiện trước khi khối u trong ngực đủ lớn để dễ nhận ra. Hạch có thể cứng, ít di động, không đau hoặc đau nhẹ.

Nếu bạn thấy nách có cục lạ kéo dài, đặc biệt khi đi kèm thay đổi ở ngực, cần được bác sĩ đánh giá.

8. Vết loét hoặc tổn thương lâu lành ở vùng ngực

Trong một số trường hợp, vùng da ngực hoặc núm vú có thể bị viêm đỏ, trợt loét, chảy dịch hoặc lâu lành. Đây là dấu hiệu không phổ biến bằng các biểu hiện khác, nhưng vẫn có thể xảy ra và cần được kiểm tra sớm.

Ung thư vú giai đoạn đầu có đau không?

Nhiều người cho rằng ung thư vú phải gây đau mới đáng lo. Thực tế, ung thư vú giai đoạn đầu có thể không gây đau. Chính vì không đau nên nhiều người chủ quan, đến khi phát hiện thì bệnh đã tiến triển hơn.

Vì vậy, đừng lấy việc “không đau” làm lý do để trì hoãn thăm khám nếu bạn nhận thấy ngực có thay đổi bất thường.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư vú

Ung thư vú không có một nguyên nhân duy nhất. Bệnh thường liên quan đến sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ.

Tuổi tác

Nguy cơ mắc ung thư vú tăng dần theo tuổi. Phần lớn ca bệnh xuất hiện ở phụ nữ trung niên và lớn tuổi, nhưng điều đó không có nghĩa là người trẻ hoàn toàn an toàn.

Tiền sử gia đình

Nếu trong gia đình có mẹ, chị em gái hoặc người thân gần từng mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng, nguy cơ của bạn có thể cao hơn.

Thừa cân, béo phì

Đặc biệt sau mãn kinh, tình trạng thừa cân có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư vú do liên quan đến thay đổi nội tiết và chuyển hóa trong cơ thể.

Ít vận động

Lối sống ít vận động không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch và cân nặng mà còn góp phần làm tăng nguy cơ nhiều bệnh mạn tính, trong đó có ung thư vú.

Uống rượu bia

Sử dụng đồ uống có cồn thường xuyên là một yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận đối với ung thư vú.

Yếu tố nội tiết và sinh sản

Một số yếu tố liên quan đến hormone và sinh sản có thể ảnh hưởng đến nguy cơ, chẳng hạn như dậy thì sớm, mãn kinh muộn, sinh con muộn, không sinh con hoặc dùng một số liệu pháp hormone trong thời gian dài.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh; ngược lại, không có yếu tố nguy cơ rõ ràng cũng không có nghĩa là hoàn toàn không thể mắc ung thư vú.

Cách tự theo dõi ngực tại nhà đúng cách

Tự theo dõi không phải để tự chẩn đoán ung thư, mà để bạn nhận biết điều gì là bình thường với cơ thể mình và sớm phát hiện thay đổi bất thường.

Quan sát trước gương

Đứng thẳng, thả lỏng tay và quan sát hai bên ngực. Sau đó giơ tay lên cao để tiếp tục quan sát. Hãy chú ý:

• Hai bên ngực có thay đổi kích thước bất thường không
• Da có nhăn, lõm, sưng hay đổi màu không
• Núm vú có bị tụt vào trong hay biến dạng không
• Có vùng da nào đỏ, bong tróc hay khác thường không

Sờ kiểm tra ngực

Dùng các đầu ngón tay sờ nhẹ nhàng toàn bộ bầu ngực, vùng quanh núm vú, kéo lên đến xương đòn và lan sang vùng nách. Bạn có thể thực hiện khi nằm hoặc khi tắm, miễn sao cảm thấy dễ kiểm tra nhất.

Điều quan trọng không phải là cố tìm cho ra “khối u”, mà là ghi nhận xem có điểm nào mới xuất hiện, dày lên, cứng hơn hoặc khác trước không.

Theo dõi định kỳ

Bạn nên duy trì thói quen theo dõi ngực đều đặn hằng tháng. Với phụ nữ còn kinh nguyệt, thời điểm phù hợp thường là vài ngày sau khi sạch kinh, khi ngực ít căng tức hơn.

Tự kiểm tra tại nhà có thay thế việc tầm soát không?

Câu trả lời là không.

Tự theo dõi chỉ giúp tăng khả năng nhận ra thay đổi bất thường. Nó không thể thay thế các phương pháp tầm soát hoặc chẩn đoán như khám chuyên khoa, siêu âm vú, chụp nhũ ảnh hay sinh thiết.

Có những trường hợp ung thư vú giai đoạn sớm hoàn toàn không sờ thấy bằng tay. Vì vậy, việc khám định kỳ và tầm soát đúng thời điểm vẫn rất cần thiết.

Khi nào cần đi khám ngay?

Bạn nên đến cơ sở y tế hoặc khám chuyên khoa nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:

• Sờ thấy khối u ở ngực hoặc nách
• Một bên ngực thay đổi hình dạng hoặc kích thước bất thường
• Núm vú tụt vào trong, biến dạng hoặc tiết dịch lạ
• Da vùng ngực nhăn lõm, sần, đỏ hoặc loét
• Đau khu trú kéo dài không rõ nguyên nhân
• Hạch nách nổi kéo dài

Càng đi khám sớm, khả năng xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời càng cao. Không nên chờ xem vài tháng rồi mới kiểm tra nếu thay đổi vẫn còn tồn tại.