Khi bị cảm cúm, nhiều người rơi vào trạng thái rất quen thuộc: người mệt rũ, miệng nhạt, cổ họng đau, mũi nghẹt, thậm chí chỉ nghĩ đến đồ ăn cũng thấy ngán. Lúc này, việc ăn uống không chỉ để “lấy sức” mà còn giúp cơ thể bù nước, bổ sung dưỡng chất và cảm thấy dễ chịu hơn từng chút một.
Trong số các thực phẩm dễ dùng khi đang ốm, trái cây là lựa chọn khá lý tưởng vì thường mềm, nhiều nước, dễ ăn và giàu vitamin. Dù không phải thuốc chữa cảm cúm, trái cây phù hợp vẫn có thể hỗ trợ quá trình hồi phục, nhất là khi bạn đang chán ăn hoặc khó nuốt. Vitamin C có thể giúp rút ngắn phần nào thời gian cảm lạnh ở một số trường hợp khi được dùng đều đặn, còn dứa chứa bromelain, một nhóm enzyme được nghiên cứu về vai trò hỗ trợ viêm mũi xoang cấp.
Vì sao trái cây hữu ích khi bạn bị cảm cúm?
Khi cơ thể chống chọi với virus cúm hoặc các bệnh hô hấp giống cúm, nhu cầu nghỉ ngơi và bù nước thường tăng lên. Nhiều loại trái cây cung cấp nước, vitamin, kali, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa. Đây là những yếu tố có ích cho giai đoạn cơ thể suy mệt, ăn kém hoặc mất nước do sốt, đổ mồ hôi hay uống ít hơn bình thường.
Điều quan trọng cần nhớ là trái cây chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Nếu bạn sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực, lừ đừ nhiều hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, việc thăm khám và làm theo hướng dẫn của bác sĩ vẫn là ưu tiên hàng đầu.
Nguyên tắc chọn trái cây khi đang cảm cúm
Không phải trái cây nào cũng phù hợp trong mọi thời điểm. Khi đang bị cảm cúm, nên ưu tiên các loại:
- Mềm, mọng nước, dễ nuốt
- Không quá nặng bụng
- Có thể ăn trực tiếp hoặc xay nhuyễn
- Ít gây kích ứng nếu cổ họng đang rát
Bạn cũng nên linh hoạt cách dùng. Nếu đau họng, hãy chọn trái cây chín mềm, xay sinh tố, dằm nhuyễn hoặc hấp nhẹ. Nếu nghẹt mũi, một số vị chua thanh dễ giúp bạn thấy “tỉnh miệng” hơn. Còn khi buồn nôn hoặc ăn rất kém, những loại có vị nhẹ, ít xơ cứng thường dễ tiếp nhận hơn.
1. Các loại quả mọng
Dâu tây, việt quất, mâm xôi hay lựu là nhóm trái cây nhỏ nhưng giá trị dinh dưỡng khá ấn tượng. Chúng cung cấp vitamin, chất xơ và nhiều hợp chất chống oxy hóa. Với người đang cảm cúm, đây là nhóm trái cây phù hợp khi muốn ăn thứ gì đó nhẹ miệng nhưng vẫn có giá trị dinh dưỡng. Các sắc tố thực vật như anthocyanin trong quả mọng được biết đến nhờ đặc tính chống oxy hóa.
Điểm cộng lớn của quả mọng là dễ biến tấu. Khi mệt và không muốn nhai nhiều, bạn có thể xay cùng sữa chua, làm smoothie loãng hoặc nghiền nhẹ để ăn từng ít một. Cách này đặc biệt hữu ích nếu bạn đang nhạt miệng hoặc muốn ăn món mát, dễ nuốt.
Gợi ý dùng:
Dâu tây hoặc việt quất xay với sữa chua không đường, thêm một ít yến mạch mềm nếu cần năng lượng.
2. Dứa
Dứa thường được nhắc đến khi người bệnh có cảm giác nhiều đờm, nghẹt mũi hoặc nặng vùng mũi xoang. Lý do là dứa chứa bromelain, một nhóm enzyme có trong cây dứa. Theo NCCIH của NIH, bromelain đã được nghiên cứu như liệu pháp bổ trợ cho tình trạng viêm mũi và viêm xoang cấp, dù bằng chứng vẫn chưa đủ mạnh để xem là giải pháp điều trị độc lập.
Ngoài ra, dứa cũng góp phần bổ sung vitamin C từ thực phẩm. Tuy nhiên, vì có độ chua nhất định, dứa có thể làm cổ họng rát hơn ở một số người, nhất là khi họng đang viêm nhiều.
Cách ăn dễ chịu hơn:
Chọn dứa chín, cắt nhỏ, xay nhuyễn hoặc ăn lượng ít sau bữa nhẹ. Nếu họng quá rát, nên tạm giảm hoặc đổi sang loại trái cây mềm dịu hơn.
3. Trái cây họ cam quýt
Cam, quýt, bưởi, chanh từ lâu đã gắn với hình ảnh “ăn khi bị cảm”. Điều này không hoàn toàn ngẫu nhiên. Trái cây họ cam quýt là nguồn vitamin C quen thuộc trong khẩu phần hằng ngày. Theo NIH Office of Dietary Supplements, vitamin C không ngăn được cảm lạnh ở đa số người khỏe mạnh, nhưng dùng đều đặn có thể giúp rút ngắn thời gian bệnh ở mức khiêm tốn.
Với người bị cảm cúm, nhóm trái cây này còn có ưu điểm là mọng nước, vị chua ngọt dễ uống, giúp bữa ăn đỡ ngấy và dễ nạp hơn khi cơ thể mệt. Tuy vậy, nếu cổ họng bỏng rát hoặc dạ dày nhạy cảm, nước cam hay nước chanh quá chua có thể khiến bạn khó chịu hơn.
Nên dùng thế nào?
Ăn múi cam, quýt hoặc bưởi thường là lựa chọn dịu hơn so với uống nước quá chua. Nếu uống, nên pha loãng vừa phải và tránh dùng quá lạnh.
4. Bơ
Bơ không phải loại trái cây đầu tiên nhiều người nghĩ đến khi bị cảm cúm, nhưng thật ra lại rất đáng cân nhắc. Loại quả này mềm, béo nhẹ, dễ nuốt và khá “êm” với cổ họng. Bơ cung cấp chất béo không bão hòa đơn, trong đó nổi bật là axit oleic, cùng nhiều vi chất khác. Đây là dạng chất béo có lợi, phù hợp để bổ sung năng lượng nhẹ nhàng khi bạn đang ăn ít hơn bình thường.
Bơ đặc biệt hợp với người bị đau họng, nuốt khó hoặc không muốn ăn món quá khô. Cảm giác mềm mịn của bơ giúp việc ăn uống bớt “cực hình” hơn trong những ngày cơ thể xuống sức.
Gợi ý dùng:
Bơ dằm cùng sữa chua, sinh tố bơ loãng hoặc ăn với bánh mì nguyên cám mềm.
5. Táo
Táo là loại trái cây khá lành, dễ kết hợp và phù hợp khi bạn muốn ăn món thanh nhẹ. Táo cung cấp chất xơ, trong đó có cả chất xơ hòa tan, đồng thời chứa các hợp chất thực vật như quercetin. Harvard T.H. Chan School of Public Health xếp táo là nguồn cung cấp chất xơ và phytochemical, bao gồm quercetin.
Trong bối cảnh cảm cúm, táo không phải “thần dược”, nhưng có thể là lựa chọn ổn nếu bạn cần một loại trái cây nhẹ bụng, không quá ngọt gắt và dễ chế biến. Với người đang mệt, táo hấp hoặc táo nấu mềm thường dễ ăn hơn táo giòn ăn sống.
Cách dùng phù hợp:
Táo hấp mềm, táo nghiền hoặc táo nấu cùng yến mạch loãng cho bữa phụ.
6. Chuối
Chuối là một trong những loại trái cây “cứu cánh” khi cơ thể mệt, nhạt miệng hoặc hơi buồn nôn. Chuối mềm, ngọt dịu, gần như không cần chế biến nhiều. Quan trọng hơn, chuối là nguồn kali tốt. Kali là một chất điện giải quan trọng, giúp duy trì cân bằng dịch trong cơ thể và hỗ trợ hoạt động của cơ, thần kinh.
Khi bị sốt, ra mồ hôi nhiều hoặc ăn uống thất thường, việc bổ sung thực phẩm giàu kali như chuối có thể hữu ích hơn cho cảm giác hồi sức. Chuối cũng hợp với người ăn kém vì dễ tiêu và dễ kết hợp với các món mềm khác.
Gợi ý dùng:
Chuối dằm với sữa chua, xay cùng yến mạch, hoặc ăn trực tiếp từng nửa quả nếu bạn không muốn ăn nhiều một lúc.
7. Khế
Khế có vị chua nhẹ, nhiều nước và thường giúp “đánh thức” vị giác khá tốt ở người đang chán ăn. Với một số người bị cảm cúm, cảm giác miệng đắng, nhạt hoặc ăn gì cũng không ngon khiến bữa ăn trở nên khó khăn; lúc này một lượng nhỏ khế có thể giúp bữa phụ dễ bắt đầu hơn.
Tuy nhiên, khế là loại trái cây cần lưu ý rõ ràng. Theo National Kidney Foundation, người có bệnh thận nên tránh ăn khế vì loại quả này có thể gây tác dụng bất lợi nghiêm trọng do chất độc mà thận suy giảm chức năng khó đào thải hiệu quả.
Lưu ý dùng:
Chỉ nên ăn lượng vừa phải. Không nên dùng nếu bạn có bệnh thận, đang lọc máu hoặc từng được bác sĩ khuyên hạn chế khế.
Bị cảm cúm nên ăn trái cây thế nào để không phản tác dụng?
Ăn trái cây đúng cách quan trọng không kém việc chọn đúng loại. Dưới đây là vài nguyên tắc đơn giản nhưng hữu ích:
Không thay bữa chính bằng trái cây
Trái cây hỗ trợ tốt, nhưng không cung cấp đầy đủ đạm, năng lượng và các dưỡng chất cần thiết cho giai đoạn hồi phục. Bạn vẫn nên cố gắng ăn bữa chính nhẹ, dễ tiêu như cháo, súp, canh, trứng, sữa chua hoặc thực phẩm mềm giàu đạm.
Không cố ăn quá nhiều cùng lúc
Khi cơ thể đang mệt, chia nhỏ thành nhiều lần ăn sẽ dễ chịu hơn nhiều so với cố ăn thật nhiều trong một bữa. Một ít chuối, vài múi cam, nửa quả bơ hoặc một cốc sinh tố nhỏ thường thực tế hơn.
Tránh đồ quá lạnh hoặc quá chua nếu họng kích ứng
Không phải ai bị cảm cúm cũng hợp với nước ép lạnh, chanh đậm hoặc dứa chua. Hãy ưu tiên mức nhiệt dễ chịu và điều chỉnh theo triệu chứng thực tế của bạn.
Uống đủ nước vẫn là nền tảng
Trái cây giúp bổ sung nước, nhưng không thể thay thế hoàn toàn nước lọc, oresol khi cần, hoặc các loại đồ uống phù hợp khác. Bù nước đầy đủ vẫn là nguyên tắc quan trọng khi sốt hoặc mệt kéo dài.
Kết luận
Khi bị cảm cúm, ăn uống thường không còn là chuyện dễ dàng. Nhưng chỉ cần chọn đúng loại trái cây, bạn có thể giúp cơ thể đỡ mệt hơn, dễ ăn hơn và hỗ trợ quá trình hồi phục tốt hơn. Quả mọng, dứa, cam quýt, bơ, táo, chuối và khế đều có những điểm mạnh riêng, phù hợp với từng kiểu triệu chứng khác nhau.
Điều đáng nhớ nhất là: trái cây không chữa khỏi cảm cúm, nhưng có thể trở thành “trợ thủ” rất hữu ích trong những ngày bạn xuống sức. Hãy ưu tiên loại dễ ăn, hợp cơ địa, kết hợp nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi triệu chứng cẩn thận. Nếu bệnh nặng lên hoặc kéo dài bất thường, đừng trì hoãn việc đi khám.
